2025 Yılı Tahkim Bülteni

Türkiye’deki Gelişmeler

Önemli Mahkeme Kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Tahkim Anlaşmasının Açık ve Kesin Olmaması Nedeniyle Tahkim İlk İtirazının Kabul Edilemeyeceğine Karar Verdi

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu[1] aşağıdaki tespitlerde bulundu:

• Tahkim, istisnaî bir uyuşmazlık çözüm yolu olup tahkim anlaşmasının varlığı için taraf iradesinin tereddüde yer vermeyecek açıklıkta olması gerekir.
• Tahkim iradesinin açık ve kesin olup olmadığı, lex fori gereği Türk hukukuna göre değerlendirilir. Bu inceleme, tahkim anlaşmasına uygulanacak hukukun belirlenmesinden önce yapılır.
• Tahkim anlaşmasına rağmen dava açılması ve tahkim ilk itirazının ileri sürülmesi hâlinde, mahkeme tahkim anlaşmasının varlığını ve belirliliğini re’sen incelemekle yükümlüdür. Hakemlerin kendi yetkileri hakkında karar verebilmesi bu incelemeyi bertaraf etmez.
• Tarafların tahkim anlaşmasında ya da asıl sözleşmeye derç ettikleri tahkim şartında, uyuşmazlıkların çözümünde hakem yetkisini kabul etmekle birlikte mahkemelere de yetki tanımaları veyahut bu anlamda yorumlanmaya müsait kesin olmayan ifadeler kullanmaları hâlinde, tarafların tahkimi münhasır uyuşmazlık çözüm yolu olarak benimsediklerinden söz edilemez.

Yargıtay, Bilirkişi Niteliğindeki Raporun Hakem Kararı Sayılamayacağına ve İptal Davasına Konu Edilemeyeceğine Karar Verdi

Yargıtay[2] aşağıdaki tespitlerde bulundu:

• Sözleşmede öngörülen hakeme başvuru mekanizması, taraflar arasındaki uyuşmazlıkların doğrudan tahkim yoluyla çözümlenmesini değil, yargılamadan önce teknik bir değerlendirme yapılmasını amaçlar.
• Bu kapsamda verilen karar, tahkim yargılaması sonucu verilmiş bir hakem kararı olmayıp hakem bilirkişi raporu niteliğindedir.
• Hakem bilirkişi raporu hakkında Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 439 kapsamında hakem kararının iptali davası açılamaz.

Yargıtay, Avukatlık Ücret Sözleşmesinden Kaynaklanan Uyuşmazlıkta Tahkim İradesinin Açık ve Kesin Olmaması Sebebiyle Tahkim Şartının Geçersiz Olduğuna Karar Verdi

Yargıtay[3] aşağıdaki tespitlerde bulundu:

• Hakem kararlarının iptali davalarında inceleme, HMK m. 439’da sınırlı olarak sayılan iptal sebepleriyle sınırlıdır; hakem kararının esasının yerindeliği denetlenemez.
• Tahkim şartının geçerli olabilmesi için tarafların tahkim iradesini tartışmaya yer vermeyecek şekilde açık ve kesin olarak ortaya koymuş olmaları gerekir.
• Sözleşmede uyuşmazlıkların önce arabuluculuk yoluyla, sonuç alınamazsa hakeme başvurularak çözüleceğinin kararlaştırılmış olması, tahkim iradesinin yeterli açıklık ve kesinlikte olmadığını göstermektedir. Bu nedenle, taraflar arasındaki avukatlık ücret sözleşmesinde yer alan tahkim şartı geçersizdir.  

Yargıtay, Çatılı İşyeri Kiralarında Kira Bedelinin Tespitine İlişkin Uyuşmazlıkların Tahkime Elverişli Olmadığına Karar Verdi

Yargıtay[4] aşağıdaki tespitlerde bulundu:

• Tahkime elverişlilik, kamu düzenini ilgilendiren bir kavram olup, tarafların iradelerine tabi olmayan işlerden kaynaklanan uyuşmazlıklar tahkime elverişli değildir.
• Kira sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarda tahkime elverişlilik değerlendirmesi yapılırken, kira sözleşmesinin türü ve uyuşmazlık konusunun tarafların serbest iradelerine tabi olup olmadığı dikkate alınmalıdır.
• Konut ve çatılı işyeri kiralarında yeni dönem kira bedelinin belirlenmesi, Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 344’te emredici şekilde düzenlenmiş olup kamu düzeni ile ilgilidir. Bu nedenle, çatılı işyeri kirasında kira bedelinin tespitine ilişkin uyuşmazlıklar tahkime elverişli değildir.

Yargıtay, Milletlerarası Tahkim Kanunu’na (MTK) Tabi Olmayan Hakem Kararının İptali Talebinin Türk Mahkemelerinde Görülemeyeceğine Karar Verdi

Yargıtay[5] aşağıdaki tespitlerde bulundu:

• Taraflar arasındaki sözleşmede tahkim şartı bulunmakla birlikte, tahkim yerinin tahkime başvuran  tarafa göre Kiev veya İstanbul olarak belirlendiği görülmüştür. 
• MTK, yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda ancak tahkim yerinin Türkiye olarak belirlendiği veya MTK hükümlerinin taraflarca veya hakem heyetince seçildiği hâllerde uygulanabilir. 
• Somut olayda, tahkim yerinin münhasıran Türkiye olarak belirlenmemiş olması ve MTK hükümlerinin uygulanacağına taraflarca ya da hakem heyeti tarafından seçildiğine ilişkin herhangi bir olgunun bulunmaması nedeniyle, MTK’nın uygulanma şartları oluşmamıştır. Bu nedenle, hakem kararına karşı iptal istemi bakımından Türk mahkemelerinin yargılama yetkisi yoktur.

Yargıtay, İtirazın İptali Uyuşmazlığında Hakem Heyetinin Asıl Alacak ve Faiz Yönünden Tahsil Hükmü Kurmasının Kamu Düzenine Aykırı Olduğuna Karar Verdi

Yargıtay[6] aşağıdaki tespitlerde bulundu:

• İtirazın iptali davalarında hakem heyeti, kural olarak itirazın iptali ve takibin devamına karar verebilir. Buna ek olarak, icra inkâr tazminatı, hakem ücreti, yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden hüküm kurabilir. Bu tür uyuşmazlıklarda ayrıca asıl alacak ve işlemiş faiz yönünden tahsil hükmü kurulması, kararın infazında tereddüt yaratır.
• Hakem heyetinin, talebi aşar şekilde hüküm kurması, kararın infaz kabiliyetini zedeler ve kamu düzenine aykırılık teşkil eder.

Yargıtay, MTK Hükümlerine Tabi Hakem Kararının İptali Davasında Maddi Hataya Düşülerek HMK’ya Atıf Yapılmasının Uyuşmazlığın Sonucuna Etkili Olmadığına Karar Verdi

Yargıtay[7] aşağıdaki tespitlerde bulundu:

• MTK ve HMK’da düzenlenen iptal sebepleri ile inceleme usulü belirgin bir farklılık içermemektedir. 
• İptal davasının MTK m. 15 uyarınca açılmasına rağmen mahkemece HMK’da yer alan iptal sebeplerine atıf yapılması maddi hatadan kaynaklanmaktadır ve uyuşmazlığın sonucuna etkili değildir. 

Yargıtay, Yetkisiz Temsilci Tarafından E-Posta Yazışmalarıyla Yapılan Tahkim Anlaşmasının Yetkili Temsilci Tarafından Bilinmesi ve Ticari İlişkinin Sürdürülmesi Gerekçesiyle Geçerli Olduğuna Karar Verdi

Yargıtay[8] aşağıdaki tespitlerde bulundu:

• Tahkim anlaşmasının yazılılık şartı, HMK m. 412/3 uyarınca yalnızca imzalı bir sözleşme ile değil; taraflar arasında teati edilen mektup, telgraf, faks, e-posta gibi iletişim araçları veya elektronik ortam yoluyla da sağlanabilir. 
• Yetkisiz temsilci tarafından yapılan e-posta yazışmalarının şirketin yetkili temsilcisi tarafından benimsenmesi ve bu yazışmalar temelinde ticari ilişkinin sürdürülmesi, tahkim iradesinin kabul edildiğini göstermektedir.
• Bu aşamadan sonra, şirket temsilcisinin yazışmaların tarafı olmadığı yönünde itirazda bulunması, TMK m. 2’de düzenlenen dürüstlük kuralıyla bağdaşmaz. Bu nedenle, hakem kararının iptaline ilişkin itirazlar yerinde değildir. 

Bölge Adliye Mahkemesi, Yabancı Mahkeme Kararlarının Tenfizinde Kamu Düzeni İncelemesinin Sınırlarına Değindi

Bölge Adliye Mahkemesi[9], aşağıdaki tespitlerde bulundu: 

• Yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de icra edilebilmesi için Milletlerarası Özel ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m. 50 vd. uyarınca tenfiz kararı alınması zorunludur. Tenfiz incelemesi, MÖHUK m. 54’te sayılan şartlarla sınırlıdır; Türk hâkimi yabancı mahkeme kararını esas yönünden denetleyemez.
• Tenfiz bakımından en önemli sınırlamalardan biri, kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamasıdır. Kamu düzeni; Anayasa’nın temel ilkelerine, temel hak ve özgürlüklere, adalet anlayışına ve toplumun temel değerlerine aykırılık hâllerinde gündeme gelir. Yabancı mahkeme kararının Türk hukukundaki emredici kurallarla çelişmesi tek başına kamu düzenine aykırılık oluşturmaz.
• Tenfiz hâkimi, kararın içeriğini değil, kararın Türkiye’de icra edilmesinin doğuracağı sonuçların Türk kamu düzenine açıkça aykırı olup olmadığını inceler. Ayrıca savunma hakkının ihlali, MÖHUK m. 54/ç kapsamında bağımsız bir tenfiz engeli teşkil eder.
• Somut olayda, yabancı mahkemece verilen iflas kararının Türk hukukunun temel ilkelerine, kamu düzenine veya savunma hakkına açık bir aykırılık oluşturmadığı; davacının Türk hukukuna göre iflasa tabi bir tacir olduğu da gözetildiğinde, kararın Türkiye’de icra edilmesi kamu düzenine aykırılık oluşturmaz.

Mevzuata ve Tahkim Kurallarına İlişkin Önemli Gelişmeler

İstanbul Ticaret Odası Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi (İTOTAM) ile Dubai Uluslararası Tahkim Merkezi (DIAC) Arasında İş Birliği Anlaşması İmzalandı

İTOTAM ile DIAC arasında iş birliği anlaşması imzalandı[10]. Anlaşma ile, tahkim ve alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri alanında kurumsal iş birliğinin geliştirilmesi, bilgi ve deneyim paylaşımının artırılması ve her iki ülke arasındaki uyuşmazlıkların çözümüne katkı sağlanması amaçlanmaktadır.

İTOTAM ile Viyana Uluslararası Tahkim Merkezi Arasında İş Birliği Anlaşması İmzalandı 

Viyana Ticaret ve Sanayi Odası’nda gerçekleştirilen imza töreninde, iki merkez arasındaki iş birliğinin geliştirilerek tahkim alanında ortak çalışmalar yapılması değerlendirildi[11]. İki ülke arasındaki artan ticaret hacmine değinilerek, ticari uyuşmazlıkların hızlı ve etkin biçimde çözümü bakımından bu iş birliğinin önemi vurgulandı.

İTOTAM ile İsviçre Tahkim Merkezi Arasında İş Birliği Anlaşması İmzalandı 

İsviçre Tahkim Merkezi ve İTOTAM arasında bir iş birliği anlaşması imzalandı[12]. İsviçre Tahkim Merkezi Divan Başkanı Dr. Christopher Boog ve Merkez yetkilileri Sn. Av. Tobias Zuberbühle’nin yer aldığı toplantıda iki merkez arasındaki iş birliğinin geliştirilerek tahkim alanında ortak çalışmalar yapılması değerlendirildi. 

İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC) ile Shenzhen Uluslararası Tahkim Merkezi (SCIA) Arasında İş Birliği Anlaşması İmzalandı

ISTAC, Shenzhen Uluslararası Tahkim Merkezi Başkanı Dr. Xiaochun Liu’nun da yer aldığı heyeti ağırladı[13]. Çinli firmaların Türkiye’ye artan ilgisi, yatırım kararları, Türkiye’nin bölgedeki konumu, Türk tahkim uygulaması ile ISTAC ve SCIA hakkında karşılıklı bilgilendirmede bulunuldu. Görüşmelerin ardından imzalanan iş birliği anlaşması ile ISTAC ve SCIA arasındaki kurumsal iş birliği ve diyalog pekiştirildi.

ISTAC ile Daimî Tahkim Divanı (PCA) Arasındaki İş Birliği Anlaşması Yenilendi

İş Birliği Anlaşması kapsamında ISTAC ve PCA, bilgi paylaşımı, kapasite geliştirme ve tahkim yargılamalarının kolaylaştırılması konularında iş birliğine devam edecek[14]. Bu iş birliği çerçevesinde, taraflar PCA veya ISTAC kuralları uyarınca duruşmalarını iki kurumun merkezi olan Lahey veya İstanbul’da gerçekleştirebilecek. 

 İTOTAM ile İran Ticaret Odası Tahkim Merkezi (ACIC) Arasında Bir İş Birliği Anlaşması İmzaladı

İTOTAM ve ACIC arasında iş birliği anlaşması imzalandı[15]. Söz konusu iş birliği çerçevesinde, İran ve Türkiye arasındaki ticari faaliyetlerde meydana gelebilecek uyuşmazlıkların çözümünde ortak çalışmalar yapılması öngörülmektedir.

İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC) Hakem Ücret ve İdari Masraf Tarifesini Güncelledi

ISTAC tarafından yayımlanan Masraflar ve Ücretler Tarifesi Hakkında Kurallar[16] uyarınca, ISTAC nezdinde yürütülen tahkim yargılamalarında uygulanacak idari masraflar ve hakem ücretlerine ilişkin tarife 01.05.2025 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdi. Tarife kapsamında, en düşük hakem ücreti 5.000 TL olarak belirlendi. Uyuşmazlık değeri 1.000.000 TL’ye kadar olan uyuşmazlıklarda, tek hakem ücreti %5, hakem heyeti ücreti ise %7 oranında uygulanacaktır. Uyuşmazlık değerinin artması hâlinde, hakem ücretleri kademeli olarak azalan oranlar üzerinden hesaplanacaktır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Hakem Ücret Tarifesi Yayımlandı

28.10.2025 tarih ve 33061 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hukuk Muhakemeleri Kanunu Hakem Ücret Tarifesi[17] ile, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre tahkim yoluyla görülen dava ve işlerde, taraflarla hakem veya hakem heyetleri arasında ücretin belirlenmesi konusunda anlaşmaya varılamaması veya tahkim anlaşmasında bir hüküm bulunmaması ya da taraflarca bu konuda yerleşmiş kurallara veya kurumsal tahkim kurallarına yollama yapılmaması hallerinde hakem veya hakem heyetine ödenecek ücretin miktarı ile ödenmesine ilişkin usul ve esaslar belirlendi. 

Milletlerarası Tahkim Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğ Resmî Gazete’de Yayımlandı 

14.03.2025 tarih ve 32841 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğ[18] ile Milletlerarası Tahkim Kanunu uyarınca, taraflarla hakem veya hakem heyeti arasında ücretin belirlenmesi konusunda anlaşmaya varılmadığı veya tahkim anlaşmasında ücretin belirlenmesine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı ya da taraflarca bu konuda yerleşmiş milletlerarası kurallara veya kurumsal tahkim kurallarına yollama yapılmadığı durumlar için hakem veya hakem heyetinin alacağı ücretler belirlendi. 

Dünyadaki Gelişmeler

Önemli Mahkeme ve Hakem Kararları

Hindistan Yüksek Mahkemesi Kararı

• M/S Citicorp Finance (India) Limited v. Snehasis Nanda 

Yüksek Mahkeme[19], bir tüketici uyuşmazlığında, taraflar arasındaki sözleşmede veya ilgili belgelerde tahkim şartı öngörülmüş olsa dahi, tahkime başvurulmasının yalnızca tüketicinin serbest ve münhasır tercihine bağlı olduğunu hükme bağladı. Bu kapsamda Mahkeme, tüketicinin uyuşmazlığını ister tahkim yoluyla, isterse tüketici mahkemeleri nezdinde çözme konusunda seçim hakkına sahip olduğunu vurguladı.  Bir tahkim anlaşmasının mevcut olması nedeniyle, bir tüketicinin tüketici koruma mevzuatından doğan haklarından feragat etmeye zorlanamayacağı ve uyuşmazlığını tahkime götürmeye mecbur bırakılamayacağı açıkça ifade edildi. 

Yatırım Tahkimine İlişkin Kararlar

• The AES Corporation v. The Argentine Republic 

30.05.2025 tarihli kararında ICSID Tahkim Heyeti[20], Arjantin'in 2001-2003 mali krizi sırasında elektrik sektöründe uyguladığı spot fiyat tavanları, ödeme durdurmaları ve zorunlu yeniden yatırım gibi önlemlerin ABD-Arjantin ikili yatırım anlaşmasını ihlal ettiğine hükmederek, ülkenin ABD’li enerji şirketi AES’e 700 milyon dolardan fazla tazminat ödemesine karar verdi. Heyet, önlemlerin keyfi ve tutarsız olduğuna ve adil ve eşit muamele standardını ihlal ettiğine hükmetti. Arjantin'in zorunluluk ve güvenlik savunmalarını, önlemlerin kriz döneminin ötesine uzanarak kârlılık kontrolü ve yeniden yatırım zorlaması amacıyla kullanıldığı gerekçesiyle reddetti.

• Enel S.p.A. v.  Isparta 

2022 yılında İtalyan enerji şirketi Enel S.p.A., Isparta'daki güneş enerjisi santrali önlisansının Enerji Piyasası Denetleme Kurulu (EPDK) tarafından iptal edilmesi nedeniyle Türkiye aleyhine ICSID'de tahkime[21] başvurdu. Enel, Türkiye-İtalya Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına İlişkin Anlaşma'nın ihlal edildiğini öne sürerek yaklaşık 30 milyon dolar tazminat talep etti. İki yılı aşkın süren yargılama sonucunda, uluslararası hakem heyeti oy birliğiyle EPDK'yı haklı buldu ve 22.07.2025 tarihli ICSID kararı ile davacının tüm talepleri esastan reddedilerek dava Türkiye Cumhuriyeti lehine sonuçlandı.

Tahkim Kurum ve Kurallarına İlişkin Önemli Gelişmeler

Amerikan Tahkim Örgütü Uluslararası Uyuşmazlık Çözüm Merkezi (AAA-ICDR), Yapay Zekâ Destekli “AI Arbitrator” Uygulamasını Kullanıma Sundu

 AAA-ICDR “AI Arbitrator” adlı yapay zekâ destekli hakem uygulamasının, iki taraflı ve yalnızca belge üzerinden yürütülen inşaat uyuşmazlıklarında kullanılmak üzere erişime açıldığını duyurdu[22]. Uygulama, yapay zekânın hız ve verimliliğini, insan denetimi ve hakem gözetimi ile birleştiren bir yapı üzerine kuruldu. Kapsam dışında kalan uyuşmazlıklar bakımından AAA-ICDR’nin mevcut tahkim usullerinin uygulanmasına devam edileceği belirtildi.

Singapur Uluslararası Tahkim Merkezi (SIAC), Yeniden Yapılandırma ve İflas Tahkim Protokolü’nü Yayımladı

SIAC, Yeniden Yapılandırma ve İflas Tahkim Protokolü’nün (SIAC RIA Protokolü) 26.08.2025 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdiğini duyurdu[23]. Bu protokol, yeniden yapılandırma ve iflas kaynaklı uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümüne yönelik mekanizma sunan ilk uluslararası tahkim kurumu uygulaması olma özelliğini taşımaktadır. 

Hong Kong Uluslararası Tahkim Merkezi (HKIAC), Tahkim Şartlarının Uyumluluğuna İlişkin Uygulama Notu Yayımladı

HKIAC tarafından, HKIAC Tahkim Kuralları Kapsamında Tahkim Şartlarının Uyumluluğuna İlişkin Uygulama Notu yayımlandı[24]. Uygulama Notu’nda, birden fazla sözleşme veya belge kapsamında yer alan tahkim şartlarının birbiriyle uyumlu olup olmadığının nasıl değerlendirileceği, bu tür durumlarda tek veya birden fazla tahkim yargılaması yürütülmesinin mümkün olup olmadığı ve HKIAC Tahkim Kuralları çerçevesinde hakem heyetinin yetkisine ilişkin hususlara açıklık getirildi.

Birleşik Krallık Tahkim Yasası Kraliyet Onayını Aldı

1996 tarihli Tahkim Yasası’nda değişiklik yapılmasını öngören Tahkim Yasa Tasarısı, Kraliyet onayını aldı[25]. Kraliyet onayının alınmasıyla birlikte, tahkim yargılamasına ilişkin yasal çerçevenin güncellenmesini amaçlayan düzenlemeler yasalaşmış olup, söz konusu gelişme Londra Uluslararası Tahkim Mahkemesi tarafından kamuoyuna duyuruldu.

İsviçre Tahkim Merkezi, Vakıf, Trust ve Tereke Uyuşmazlıklarına İlişkin Tamamlayıcı Tahkim Kurallarını Yayımladı 

İsviçre Tahkim Merkezi tarafından, vakıf, trust ve terekeden kaynaklanan uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümüne özgü Tamamlayıcı İsviçre Tahkim Kuralları yayımlandı[26]. 01.07.2025 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren kurallar ile, bu tür uyuşmazlıklarda tahkime elverişlilik, taraf sıfatı, tahkim anlaşmasının kapsamı ve yargılamaya katılım gibi hususlara ilişkin usulî çerçeveye açıklık getirilmesi amaçlanmaktadır. Söz konusu kurallar, İsviçre Tahkim Kuralları’nı tamamlayıcı nitelikte olup, trust, vakıf ve tereke uyuşmazlıklarına ilişkin tahkim yargılamalarında ortaya çıkabilecek usulî hususlara uygulanmak üzere düzenlenmiştir.

Birleşik Hakemler Kurumu (CIArb), Tahkimde Üçüncü Taraf Finansmanına İlişkin Rehber Yayımladı

CIArb tarafından yayımlanan Üçüncü Taraf Finansmanına İlişkin Rehber[27] ile uluslararası tahkimde üçüncü taraf finansmanının işleyişi, finansman sözleşmelerinin türleri ve ticari şartları ile finansman sağlayıcısının rolüne ilişkin hususlar ele alındı. Rehber’de ayrıca, açıklama yükümlülükleri, çıkar çatışmaları, teminat talepleri ve üçüncü taraf finansman giderlerinin tahsil edilebilirliği konularına yer verildi.

Bülteni pdf formatında indirmek için tıklayınız.