Hukuk-Postasi-2016

199 TAHKİM HUKUKU Bu bilgiler ışığında, tarafların sulh olması ve hakemlerin bu süre- ce dahli ile ilgili mevcut tahkim kuralları ile kabul edilen uygulamaları değerlendirmek gerekir. Sulhe Teşvikte Farklı Görüşler Tahkim kurallarını incelemeden önce milletlerarası tahkimdeki çeşitliliği vurgulamak gerekir. Farklı hukuki altyapısı olan taraflar, taraf vekilleri ve hakemler, alışkın oldukları hukuk iklimini uygulama- ya yansıtmak isterler. Bu da kaçınılmaz olarak milletlerarası tahkim yargılamasını etkiler. Hakemlerin tarafları sulh olmaya teşvik etmesi değerlendirildiğinde de, kıta Avrupası ve Anglosakson hukuku olmak üzere iki temel hukuk düzeni arasındaki farklılıklar önem kazanır. Bazı görüşler sulh görüşmelerini kolaylaştırmayı hakemlerin görevleri arasında görse ve bunu tercih etse de, diğer bazı görüşler hakemlerin bu yönde teşvikini şiddetle reddeder. Anglosakson hukukunda taraflar kendi iddia ve savunmalarını bir bütün olarak sunmayı duruşmaya saklarlar, buna “ back loaded ” (kazanç veya kaybın belirli bir sürenin sonunda oluştuğu ve edinil- diği) yargılama denir 6 . Böyle bir yargılama sürecinde hâkimin delil duruşmasına dek dava dosyasını yeterince bilmediği varsayılır. Bu nedenle hâkimler tarafların sulh olması amacına yönelik proaktif bir rol üstlenmekten çekinirler. Bununla beraber, Anglosakson sistemde de gittikçe hâkimin yönettiği yargılama sürecine doğru bir gidişat vardır 7 . Anglosakson sistemin aksine, kıta Avrupası’nda hâkimler tüm yargılama sürecine dâhil olup, delillerin sunulması ve bulguların or- taya konması sürecine tamamen hâkim konumdadır. Bununla beraber, hâkimlerin tarafları sulh olmaya teşviki konusunda kıta Avrupası’nda da bir yeknesaklık yoktur. Alman etkisindeki hukuk sistemlerinde (ve ayrıca bazı Doğu Asya ülkelerinde) hâkimlerin proaktif olarak sulh ol- 6 Koch / Schäfer , op. cit., s. 154 ila 158. 7 Koch / Schäfer , op. cit., s. 158 vd. Burada alıntılanan Yüksek Mahkeme karar- ları, hakimlerin ön duruşmada tepki ve değerlendirmelerini göstermeleri nede- niyle reddedilmemesi eğilimini gösterir. Ayrıca bkz. Bernd Ehle The Arbitrator As A Settlement Facilitator , Walking A Thin Line - What an Arbitrator Can Do, Must Do or Must Not Do, Recent Developments and Trends, Colloquium CE- PANI40, 29 Eylül 2010, Bruylant, 2010, http://www.lalive.ch/data/publications/ Cepani_12_THILIN_Ehle.pdf (erişim tarihi 26 Şubat 2016), p. 84.