Hukuk-Postasi-2016

211 TAHKİM HUKUKU Tahkim Anlaşmaları Yoluyla Tahkim İradesi Ticari tahkimde olduğu gibi yatırım tahkiminde de ev sahibi dev- let ve yatırımcı, temel sözleşmeye eklenen bir tahkim şartı veya ayrıca akdedilen bir tahkim anlaşması ile tahkim iradelerini ortaya koyabi- lirler. Tahkim anlaşması yoluyla ortaya konulacak tahkim iradesine ilişkin olarak, ticari uyuşmazlıklarda karşımıza çıktığı şekilde tahkim anlaşmasının kapsamı, tarafların ehliyet ve yetkisi, tahkime elveriş- lilik gibi hukuki problemler de tartışılmaktadır. Örneğin, söz konusu yatırım kapsamında birden fazla sözleşme akdedilmiş ancak akdedilen her sözleşmeye tahkim şartı ayrı ayrı eklenmemişse, sözleşmelerin birinde yer alan tahkim şartının sadece o sözleşme için mi yoksa tüm yatırım için mi öngörüldüğü tartışılabilir. İkili Yatırım Anlaşması Yoluyla Tahkim İradesi Tahkim iradesinin ikili yatırım anlaşmaları uyarınca ortaya kon- ması, yatırım tahkimi uygulamasında en çok rastlanan yöntemdir ve pek çok uyuşmazlıkta hakem mahkemesinin yetkisi bu ikili anlaşma- lara dayanmaktadır. Bu anlaşmalarda taraf devletler, diğer tarafın va- tandaşı olan yatırımcılara tahkim iradesi yönündeki icaplarını sunarlar ve yatırımcı bu icabı kabul ettiğinde ev sahibi devlet ile yatırımcı ara- sında tahkim anlaşması kurulmuş olur. Yatırımcının yatırım tahkimine başvurması, yatırımcı tarafından icabın kabul etmesi olarak kabul edilmektedir. Bu yöntemde tahkim anlaşması, taraflar arasında dolay- lı olarak (taraflar birbirleri ile doğrudan temas etmeksizin) kurulur. Ancak, ikili yatırım anlaşmalarında tahkime yapılan her atıf, tahkim iradesi anlamına gelmeyebilir; bazı atıfların sadece ileride tahkime rıza gösterilebileceğine ilişkin olduğu unutulmamalıdır. Çok Taraflı Anlaşmalar Yoluyla Tahkim İradesi Devletler, sözleşmeye taraf bir devlet ile sözleşmeye taraf başka bir devletin vatandaşı olan yatırımcı arasında ortaya çıkabilecek uyuş- mazlıkların yatırım tahkimi aracılığıyla çözülmesini öngören çok ta- raflı anlaşmalar yoluyla tahkim iradelerini ortaya koyabilirler. Örneğin NAFTA m. 1122 ile Enerji Şartı Antlaşması m. 23(3), sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözüleceğini öngörmektedir. Bu anlaşmalara taraf olan devletler aleyhine, anlaşmalarda öngörülen