Hukuk-Postasi-2016

213 TAHKİM HUKUKU tahkim iradesi bazı şartlara tabi kılınmış, kişi, zaman ve konu bakı- mından sınırlanmış, tahkime başvurulması için bazı usulşartlarının ye- rine getirilmesi aranmış olabilir. Örneğin, NAFTA kapsamında verilen tahkim iradesi, m. 1116 ile sadece NAFTA’da öngörülen konular ile sınırlandırılmıştır. Veya bir tahkim iradesi, sadece kamulaştırma iş- lemleri ile sınırlı olarak verilmiş olabilir. Ev sahibi devletlerin, davalı konumunda bulunduğu davalarda, davacının talebinin tahkim iradesi kapsamı dışında kaldığını savunduğuna rastlamak mümkündür. Ancak hakem mahkemelerinin genel olarak, tahkim iradelerini geniş yorum- ladığı söylenebilir. Benzer şekilde, yatırımcıların tahkime başvurabilmesi için bazı ön şartların öngörülmesine de rastlanmaktadır. Örneğin, yatırımcıların dava açmadan önce dostane çözüm araması veya önce ülke mahke- melerine başvuru zorunluluğu getirilmiş olabilir. Yatırım tahkiminde en çok rastlanan hükümlerden biri de “yol ayrımı” ( fork in the road ) niteliğindeki uyuşmazlık çözüm maddeleridir. Bu durumda yatırımcı- nın, genellikle, yatırım tahkimine veya ülke mahkemelerine başvuru şeklinde iki seçeneği vardır ve seçeneklerden birinin kullanılmasıyla, diğer yönteme ilişkin hakkı sona erer. Örneğin, yatırım tahkimine baş- vuran yatırımcı daha sonra yeniden ülke mahkemelerine başvuramaz veya tersi durum da söz konusu olabilir. Sonuç Ev sahibi bir devlette yabancı bir yatırımcının yaptığı yatırım- lar nedeniyle yatırım tahkimine başvurulması için tarafların tahkim yönündeki iradelerini açıklamış olmaları gerekir; bu durum ticari tah- kimler gibidir. Ancak yatırım tahkiminde tahkim anlaşmaları taraflar arasında genellikle dolaylı olarak akdedilir. Genel olarak, ev sahibi devlet tahkime ilişkin iradesini herhangi bir yöntemle ortaya koyar ve yatırımcı bu iradeye ileriki bir aşamada kendi iradesiyle karşılık verir. Ticari tahkimlere temel oluşturan tahkim anlaşmalarına özgü hukuki tartışmalar yatırım tahkimi için de tartışma konusu olabilir; bunlara ek olarak yatırım tahkimine özgü bazı irade sorunlarının da ortaya çıkması muhtemeldir. Bu nedenle, özellikle ev sahibi devlet- lerin tahkim iradesinin ortaya konduğu durumların detaylı bir şekilde incelenmesine dikkat edilmelidir.