Hukuk-Postasi-2016

261 BORÇLAR HUKUKU Türk Hukuku’nda Ceza Koşulu (Cezai Şart)* Av. Ecem Çetinyılmaz Giriş Ceza koşulu, ya da sözleşme cezası veya eski Borçlar Kanu- nu’ndaki ismiyle cezai şart, borçluyu sözleşmeden doğan borçlarını gereği gibi ifa etmeye zorlamak için kullanılan bir yöntemdir. Borçlu için zararlarını borçlar hukukunun genel hükümlerince talep etmek mümkün olmakla birlikte, sözleşmede ceza koşulunun varlığı zararın ispatı şartını ortadan kaldırır ve alacaklıya önceden belli ve kesin bir ceza tutarını talep etme imkânı verir. Uygulamada, özellikle ekonomik değeri yüksek edimler içeren sözleşmelerde ceza koşulu sıkça kulla- nılır. Bu Hukuk Postası makalesinin izleyen bölümlerinde, ceza koşu- lunun hukuki niteliği, türleri, miktarı, geçersizliği ve cezanın indirimi açıklanacaktır. Ceza Koşulunun Hukuki Niteliği ve Özellikleri Ceza koşulu geciktirici koşula bağlı bir edim borcu türü olmakla beraber, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda 1 (“TBK”) özel olarak düzenlendiğinden, koşullara ilişkin hükümlerden önce bu özel hüküm- lere tâbidir 2 . Sözleşmenin tarafları cezayı asıl borcun ifa edilmediği durumlar için kararlaştırırlar; bu sebeple, ceza koşulu tek başına hüküm ifade etmez. Ceza koşulu asıl borca bağlıdır ve bir cezaya konu olması açık- ça yasaklanmış konut ve çatılı iş yeri kiralarında kira bedelinin za- manında ödenmemesi hali için ya da tüketici sözleşmelerinde tüketici aleyhine olacak şekilde ceza koşulu getirilmesi gibi durumlar hariç, * Eylül 2016 tarihli Makale 1 TBK (RG, 04.02.2011, S. 27836) 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girdi. 2 Oğuzman, Öz , Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt 2, 6098 Sayılı Yeni Borçlar Kanunu’na Göre Güncellenip, Genişletişmiş 9. Bası, İstanbul 2012, s. 504.