Hukuk-Postasi-2016

262 HUKUK POSTASI 2016 her tür borç için düzenlenebilir. Ayrıca, ceza koşulunun bağlı olduğu asıl borca kefil olanın bu cezadan sorumlu tutulacağına dair anlaşma- lar hükümsüzdür. TBK md. 182/2 uyarınca, “Asıl borç herhangi bir sebeple geçersiz ise veya aksi kararlaştırılmadıkça sonradan borç- lunun sorumlu tutulamayacağı bir sebeple imkânsız hale gelmişse, cezanın ifası istenemez.” . Asıl borcun hükümsüzlüğü kanuna, ahlaka, kişilik haklarına aykırılığa dayanabileceği gibi, şekle aykırılıktan ve ehliyetsizlikten de kaynaklanabilir. Eğer asıl borcun kaynağı olan söz- leşme şekil şartına tabi ise, ceza koşulu da aynı şekil şartına uyularak kararlaştırılmalıdır. Tıpkı asıl borç gibi, sözleşme ile her türlü ceza koşulu kararlaştı- rılabilir. Uygulamada ceza koşulu çoğunlukla para edimi olarak karar- laştırılmakla birlikte, verme, yapma, yapmama gibi diğer ceza türleri de, kanuna, ahlaka ve kişilik haklarına aykırı olmamak şartıyla, müm- kündür. Bunun yanında, TBK md. 182/2 uyarınca, “Ceza koşulunun geçersiz olması veya borçlunun sorumlu tutulamayacağı bir sebeple sonradan imkânsız hale gelmesi, asıl borcun geçerliliğini etkilemez” . Ceza Koşulunun Borçlunun Kusuru ve Alacaklının Zararı ile İlgisi Borcun gereği gibi veya hiç ifa edilmemesi halinde, borçlu kendi- sine hiçbir kusur atfedilemeyeceğini kanıtlayamadığı sürece, alacak- lının zararını tazmin etmekle yükümlüdür. Türk borçlar hukukunun bu genel prensibine uygun olarak, ceza koşulunun talep edilmesi de borçlunun kusuru bulunmasına tabidir. TBK md. 182/2, bu hususu, kusursuz ifa imkânsızlığına düşen borçlunun cezayı ödemekten kurtulacağını düzenleyerek, açıkça belirtmiş ancak tarafların aksini kararlaştırmalarına da imkân tanımıştır. İspat kuralına göre, alacak- lının borcun gereği gibi yerine getirilmediğini ispat etmesi yeterlidir, borçlunun kusurunu ispat etmesine gerek yoktur. Ceza koşulunun en ayırt edici özelliği, borçlunun kusurundan farklı olarak, cezanın ödenmesi için alacaklının zarara uğramasına gerek olmamasıdır. TBK md. 180/1 uyarınca, “Alacaklı hiçbir zarara uğramamış olsa bile, kararlaştırılan cezanın ifası gerekir.” . Benzer şekilde, alacaklının zarar derecesi ceza borcunu etkilemez. Bu neden- le, ceza koşulunun kararlaştırılması, alacaklıyı, zararını ispat etme