Hukuk-Postasi-2016

263 BORÇLAR HUKUKU yükümlülüğünden kurtarır. Uygulamada ceza koşulunun kullanılması- nın temel sebepleri, zararın kanıtlanmasında zorluklarla karşılaşılma- sının ve zararın hesaplanmasında ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkların önlenmesidir. Borcun ihlâl edilmesi üzerine nasıl hesaplanacağı ve ne kadar tutacağı henüz belirsiz olan bir kanunî tazminat yükü altına girmekten pek fazla çekinmeyerek işi gevşek tutabilecek bir borçlu; borcu ihlâl ettiği anda alacaklının uğradığı zarara bağlı olmaksızın doğacak, önceden belli ve kesin bir cezanın kararlaştırılmış olması karşısında, daha dikkatli ve özenli davranma zorunluluğu duyabilir 3 . Alacaklı, zararının ceza miktarını aştığı durumda ceza koşulu- na ek olarak yalnızca aşan kısmı talep edebilir. Ancak bu durumda borçlunun kusurunu ispat yükü alacaklıya geçer ve alacaklının aşan zararı talep edebilmesi için borçlunun borcunu ifa etmemede kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir. Ceza Koşulunun Türleri İfa Yerine İstenebilecek Ceza TBK md. 179/1 hükmü, ifa yerine istenebilecek cezayı düzenler. İfa yerine istenebilecek ceza, alacaklının, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilmesini ifade eder. Bu durum, bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi için bir ceza kararlaştırıldığında karşımıza çıkar. Böyle bir durumda, sözleşmeden açıkça aksi anlaşılmadıkça ve asıl borç borçlunun kusuruyla imkânsız hale gelmedikçe (bu durumda alacaklı sadece cezayı talep edebilecektir), alacaklı asıl edim ya da cezanın ifası arasında seçim yapmak zorundadır. Diğer yandan, md. 179/1’in lafzından, tarafların hem borcun hem de cezanın ifasını ka- rarlaştırabilecekleri anlaşılmaktadır. İfayla Birlikte İstenebilecek Ceza TBK md. 179/2 uyarınca, “Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hak- kından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir.” . Yargıtay 3 Oğuzman, Öz , Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt 2, 6098 Sayılı Yeni Borçlar Kanunu’na Göre Güncellenip, Genişletişmiş 9. Bası, İstanbul 2012, s. 504.