Hukuk-Postasi-2016

264 HUKUK POSTASI 2016 19. Hukuk Dairesi de bu konudaki bir kararında, dönemsel ifayı içeren asgari alım taahhütlü sözleşmelerde dönem bitimini müteakip ihtirazi kayıt konulmaksızın ya da ihtar yapılmadan mal verilmeye devam edilmesinin önceki döneme dair cezai şart talebinden zımnen vazge- çildiği anlamına geleceğini belirtmiştir 4 . İfa yerine istenebilecek ceza koşulunun kararlaştırılması da müm- kün olmakla birlikte, sözleşmeden aksi anlaşılmadıkça, borçlu hem borcu (gecikmiş olarak ya da yerinde) ifa etmek hem de ceza koşulunu ödemekle yükümlüdür. Cezanın Miktarı ve Azaltılması TBK md. 182/1 uyarınca taraflar ceza koşulunun miktarını belirlemekte serbest olsa da, md. 182/3 hâkimin aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirebileceğini düzenlemektedir. Ceza koşu- lu tutarının ne zaman aşırı sayılacağını ve ne miktara indirileceğini hâkim tayin edecekse de, Yargıtay içtihadına göre, “ ceza koşulunun fahiş olup olmadığı, tarafların iktisadi durumu, özel olarak borçlunun ödeme kabiliyeti ile beraber, borçlunun borcunu yerine getirmemiş olması nedeniyle sağladığı menfaat, kusur derecesi ve borca aykırı davranışın ağırlığı ölçü alınarak tayin edilmeli ve hüküm altına alınan ceza miktarı, hak, adalet ve nesafet kurallarına uygun olarak tespit edilmelidir ” 5 . Hâkim aynı zamanda, ceza koşulunun tazmin ve ceza işlevlerini de göz önünde bulundurmalı 6 , olayın özellikleri ve ceza miktarının borçluyu borcunu ifaya zorlama gücü arasında bir denge kurmalıdır. Hâkim, ceza koşulunun yalnızca miktarını indirmeye yetkilidir, ceza koşulunu tamamen ortadan kaldıramaz ya da başka nitelikte bir ceza ile değiştiremez. Bu konudaki bir istisna, ticari sözleşmelerde tacir sıfatını haiz borçlu aleyhine karşı kararlaştırılmış olan ceza koşuludur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 7 22. maddesi, tacir sıfatını haiz borçlunun 4 Yargıtay 19. HD, E. 2014/3953, K. 2014/7865, T. 24.04.2014 (www.kazancı. com). 5 Yargıtay 13. HD, E. 2045/504, K. 2016/5643, T. 23.02.2016 (www.kazancı.com) . 6 Yargıtay 6. HD, E. 2013/679, K. 2013/12298, T. 12.09.2013 (www.kazancı.com) . 7 TTK (RG, 14.02.2011, S. 27846) 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girdi.