HUKUKU-POSTASI-2017

255 BORÇLAR HUKUKU 3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını iste- me. 4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme. Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır. Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir. Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir. Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiş- tirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir .” Alıcının kanunen kendisine tanınmış olan seçimlik haklarının hu- kuki niteliğine ilişkin doktrinde çeşitli görüşler bulunur. Görüş ayrılı- ğına sebebiyet veren konu, alıcının seçimlik haklarının, özellikle dön- me hakkının bir yenilik doğuran hak mı yoksa tarafların mutabakatı ile (kurucu nitelikte) gerçekleşen bir talep mi olduğu noktasındadır. Her ne kadar konuya ilişkin ağır görüş bu seçimlik hakların bir yenilik doğuran hak olduğu dolayısıyla satıcıya yapılan tek taraflı irade beya- nı ile kullanılacağı yönünde olsa da bir diğer görüşe göre de alıcının kullanacağı seçimlik hak üzerinde tarafların mutabakatının aranması gerektiğidir. 818 sayılı Borçlar Kanunu’nda söz konusu seçimlik hak- ların kullanımının mahkemeler üzerinden yapılması gerekmekte iken, TBK’da bu problemin önüne geçilerek daha hızlı aksiyon alınabilme- sine imkan tanınmıştır. Seçimlik Hakların Kullanımının Sınırları Yukarıda vurgulandığı üzere TBK’da yer alan satıcının ayıptan doğan sorumluluğuna ilişkin hükümlerin yedek hukuk kuralları ni- teliğinde olması ve emredici normlar olmaması sebebiyle tarafların aralarında akdedecekleri bir sözleşme ile alıcının seçimlik haklarına