HUKUKU-POSTASI-2017

371 MUHTELİF Endüstri 4.0’ın yakın gelecekte hem işgücü hem de organizas- yon yapısı üzerinde büyük etkileri olacağı ve üretimde insanın yerini makine ve robotlarla değiştireceği kabul edilmektedir. Bu durum yal- nızca mavi yakalı işçileri değil, aynı zamanda yüksek vasıflı beyaz yakaları da etkileyecektir 3 . Yeni meslek ve görev tanımları ortaya çıkmaya devam ederken hiyerarşik kademelerde azalma olacak. Duke Üniversitesi’nden Profesör Cathy N. Davidson’ın tahminine göre günümüz ilkokul çocuklarının %65’inin mesleği henüz belli değil, gelecek bilimci Thomas Frey ise; 2030 yılına kadar iki milyar işin yok olacağını ve insanların yeni iş alanlarına kaydırılacağını düşünüyor 4 . Nitekim, nesnelerin interneti sayesinde ortaya çıkacak büyük miktar- da verinin güvenli şekilde işlenmesi, makinelerden toplanan verilerin analiz edilerek bu verilerin bilgiye dönüştürülmesi gerektiğinden, şirketler, “Büyük Veri Analisti”, “Siber Güvenlik Analisti” başlıklı iş ilanları vermeye başladılar. Hukuka Etkileri Endüstri 4.0’ın etkisini göstereceği üretim şirketlerinde, şirket-işçi, şirket-tedarikçi ve şirket-müşteri ilişkileri yakından incelenmelidir. Yeni devirde, hukuk kendini geliştirmeli ve bu üç ilişki açısından hukuki ko- runmanın sağlanabilmesi için çeşitli düzenlemeler yapılmalıdır. Önce Endüstri 4.0’ın istihdam konusundaki etkilerini inceleyelim. Örneğin; akıllı fabrikalar, öğrenen robotlar, karanlık fabrikalar sebep gösterilerek alınan işletmesel kararlar doğrultusunda iş sözleşmeleri- nin feshedilmesi mümkün olabilir mi? Yargıtay Hukuk Genel Kuru- lunun 2010/9-272 E. 2010/276 K. 02.06.2010 tarihli kararına göre; “Feshin işletme, işyeri ve işin gerekleri nedenleri ile yapıldığını ileri sürdüğünde, öncelikle bu konuda işverenin işletmesel kararı aranmalı, bağlı işveren kararında iş görme ediminde ifayı engelleyen, bir başka anlatımla istihdamı engelleyen durum araştırılmalı, işletmesel karar ile istihdam fazlalığının meydana gelip gelmediği, işverenin bu kararı tutarlı şekilde uygulayıp uygulamadığı (tutarlılık denetimi), işverenin fesihte keyfi davranıp davranmadığı (keyfilik denetimi) ve işletmesel 3 Lütfen bkz. http://journal-bmp.de/2015/12/auswirkungen-von-industrie-4-0-auf- menschliche-arbeit-und-arbeitsorganisation/?lang=en (erişim tarihi 29.06.2017). 4 Lütfen bkz. http://www.futuristspeaker.com/business-trends/2-billion-jobs-to- disappear-by-2030/ (erişim tarihi 29.06.2017).