HUKUKU-POSTASI-2017

372 HUKUK POSTASI 2017 karar sonucu feshin kaçınılmaz olup olmadığı (ölçülülük denetimi - feshin son çare olması ilkesi) açıklığa kavuşturulmalıdır.” 5 . Kanaa- timce, ülkemizde mahkemeler tarafından daha çok işçi lehine yapılan yorumlar dikkate alındığında, Endüstri 4.0 sürecindeki fesihlerde, feshin son çare olması ilkesi dikkate alınarak insan değil, insanın kas gücünün üretimden çekilmesi ve robotlarla ikame edilen işçilere gerekli eğitimler verilerek uygun iş imkanları sağlanması gerektiği sonucuna varılabilir. Bununla birlikte, şirket-tedarikçi ilişkisinde, blockchain, işlem hızını artırır, işlem maliyetlerini düşürür ve siber güvenlik açısından devrim yaratma potansiyeline sahiptir 6 . Bir blokchain üzerindeki akıllı sözleşme, sözleşme üzerinden doğan tüm verileri toplar ve söz ko- nusu sözleşme üzerinden gerçekleşen her eylemi izlemeye yardımcı olur. Esasen, veriler blockchain üzerinde göründükten sonra değiş- tirilemez ve bu tedarik zincirindeki dolandırıcılıkların azaltılmasını sağlar. İşlevsellik ve kullanışlılık önemli bir özellik olmasına rağmen, blockchain üzerindeki verilerin değiştirilememesi akıllı sözleşmelerin sanayi seviyesinde uygulanması ve benimsenmesi için en önemli zor- luğu yaratır 7 . Akıllı sözleşmelerin artı ve eksileri tartışmalıdır; çünkü konuya ilişkin yeterli standart ve hukuki düzenleme bulunmamaktadır ve mahkemeler tarafından blokchainin nitelik tasnifi dahi yapılmamış- tır. Örneğin taraflar, kendileri dışında gelişen öngörülemez ve kontrol edilemez mücbir sebepler nedeniyle sözleşmeden doğan yükümlülük- lerini ifa edemeyeceklerine ilişkin şartları geleneksel yazılı sözleşme- lere ekleyebilir, ancak akıllı sözleşmeler bu tür düzenlemelere alan sağlayamamaktadır. Avukatlar ayrıca, geleneksel sözleşmelere, dijital tedarik ağında işlem gerçekleştirilirken meydana gelen hatada kusurun kime yükleneceğini belirlemek için de çeşitli hükümler ekleyecektir. Mahkemeler, etkili bir uyuşmazlık çözümü sağlamak ve kusuru be- lirlemek için bilgi teknolojileri alanında daha fazla bilirkişiye ihtiyaç 5 İşletmesel karara dair ayrıntılı bilgi için bkz. http://www.erdem-erdem.av.tr/ yayinlar/hukuk-postasi/isletmesel-karar-ile-is-akdinin-feshi/ (erişim tarihi 29.06.2017). 6 Lütfen bkz. http://cyberlaw.stanford.edu/publications/opinion-tech-behind- bitcoin-could-reinvent-cybersecurity (erişim tarihi 29.06.2017). 7 Lütfen bkz. http://www.mondaq.com/uk/x/601904/Smart+Contracts+The+Next+ Big+Battleground (erişim tarihi 29.06.2017).