Rekabet Kurulu Kararları Işığında Ekonomik Bütünlük ve Aile Bağları İlişkisi
Giriş
Rekabet hukukunda, özellikle birleşme ve devralma işlemleri bakımından teşebbüs kavramının doğru şekilde belirlenmesi son derece önemlidir. Ekonomik bütünlük kavramı, teşebbüslerin hangi ekonomik birimleri kapsadığını ortaya koyma amacı taşır. Ekonomik bütünlük ve aile bağları arasındaki ilişki ise özellikle işlem taraflarının Türk aile şirketleri olduğu birleşme ve devralmalar bakımından gündeme gelir. Aynı aileye mensup farklı kişiler tarafından kontrol edilen çok sayıda şirketin mevcut olduğu durumlarda, ekonomik bütünlük kavramının doğru şekilde tespit edilmesi, birleşme veya devralma işleminin doğru şekilde değerlendirilebilmesi ve işlem kapsamında esas alınacak cironun doğru şekilde belirlenmesi bakımından önem arz eder. Zira, bu şirketlerin ekonomik bütünlük teşkil edip etmeyeceği zaman zaman tartışmalara yol açabilir.
Rekabet Kurulu’nun (“Kurul”) yakın tarihte yayımlanan Re-Pie/Hızlıpara kararında[1] ekonomik bütünlük kavramı ile aile bağları arasındaki ilişki gündeme gelir. Bu makale kapsamında, Kurul’un ekonomik bütünlük kavramı ile aile bağları arasındaki ilişkiye yönelik yaklaşımı ele alınır.
Aile Bağlarının Ekonomik Bütünlük Kavramı Işığında Değerlendirilmesi
Ekonomik bütünlük kavramı ile aile bağları arasındaki ilişki çeşitli Kurul kararlarına konu olmuştur. Kurul’un geçmiş uygulaması incelendiğinde, aynı soyadını taşıyan gerçek kişilerin birleşme veya devralma işlemi kapsamında bir grup olarak kabul edildiği örneklere rastlanır. Örneğin, Kurul’un Çimentaş[2] ve Parıltı/Sofra[3] kararlarında bu yaklaşım benimsenir. Kurul’un Misbis kararında[4] ise, bir ailenin beş farklı bireyi tarafından eşit paylarla kontrol edilen bir şirket ile aile bireylerinden birinin kontrol ettiği şirketlerin ekonomik bütünlük oluşturduğu tespit edilmiştir.
Buna ek olarak, aynı soyadını taşımayan kişilerin dahi aralarındaki ekonomik bağlar ve/veya aile bağları nedeniyle bir grup olarak nitelendirildiği Kurul kararları mevcuttur. Kurul’un Bilkom kararında[5], kararında kontrol kavramı yerine aile bağlarıyla güçlendirilmiş ortak çıkar birliği ön plana çıkarılarak kardeşler arasında paylaşılan şirketler aynı ekonomik bütünlük içerisinde kabul edilmiştir.
Kurul’un Altıparmak Gıda kararında[6] ise kardeşler tarafından kontrol edilen şirketler aynı ekonomik bütünlük içerisinde değerlendirilmiştir. Kararda ayrıca ailesel bağların ekonomik bütünlük analizini önemli ölçüde etkilediği belirtilmiş ve kardeşler tarafından kontrol edilen şirketlerin aynı pazarda faaliyet gösteriyor olması çıkar birliğini destekleyici bir unsur olarak ele alınmıştır.
Öte yandan, Kurul’un Gıdasa/MGS kararında[7], aile bağlarının ekonomik bütünlük için yeterli görüldüğü Kurul kararları mevcut olsa da yalnızca bu bağlara bakılarak karar verilemeyecek durumların da söz konusu olabileceği ifade edilir. Bu kararda, ekonomik bütünlük olgusunun tanımlanması için aşağıdaki adımların takip edilmesi gerektiği belirtilir:
- Öncelikle, kişiler ve/veya gruplar arasında ekonomik ve ailesel bağların bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir.
- Ardından, ekonomik bağların temelleri, niteliği, büyüklüğü ve bunlar -varsa- bağımsız faaliyetlerle karşılaştırılmalıdır.
- Bu tespitlere dayanarak kişilerin çıkar birliği içinde olup olmadıkları tespit edilmelidir.
Kurul’un işbu yaklaşımının yakınlı tarihli Re-Pie/Hızlıpara kararında da benimsendiği ve yukarıdaki değerlendirmelerin bu kararda yeniden vurgulandığı görülür.
Re-Pie/Hızlıpara Kararındaki Değerlendirmeler
Ekonomik bütünlük ve aile bağları kavramlarına yönelik değerlendirmeler içeren Re-Pie/Hızlıpara kararı, Re-Pie Portföy Yönetimi AŞ (“Re-Pie”) tarafından kurulan ve yönetilen girişim sermayesi yatırım fonları tarafından Hızlıpara Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para AŞ’nin (“Hızlıpara”) bir kısım hissesinin sermaye artırımı yoluyla devralınması işleminin değerlendirilmesine ilişkindir.
Kararda, bildirim konusu işlem öncesi kontrol yapısı incelenir. Hızlıpara’nın mevcut hissedarlarından Mahmut Savaş ile Müge Selin Savaş arasında bir evlilik ilişkisinin mevcut olduğu ifade edilir. Kurul, anılan hissedarlar arasında bir çıkar birliğinin bulunduğuna kanaat getirir. Ayrıca Kurul, söz konusu hissedarlar dışında Savaş Ailesi’ne mensup olan ve aralarında çıkar birliği bulunan başkaca kişilerin bulunmadığını tespit eder.
Kurul, ekonomik bütünlük kavramına yönelik değerlendirmesi kapsamında, Hızlıpara’nın mevcut hissedarları Mahmut Savaş ile Müge Selin Savaş arasında evlilik ilişkisinin mevcut olması nedeniyle söz konusu hissedarların “Savaş Ailesi” ekonomik bütünlüğü olarak değerlendirilebileceğini belirtir. Bu doğrultuda, Hızlıpara’nın bildirime konu işlem öncesinde Savaş Ailesi’nin tek kontrolünde bulunduğu sonucuna ulaşılır.
Ardından, bildirime konu işlemin kontrol değişikliğine yol açıp açmadığı incelenir. İşleme ilişkin sözleşme uyarınca, şirket yönetiminin yapılanma biçimi ile stratejik ticari kararlarını ilgilendiren karar yeter sayılarında tarafların her ikisinin de bir başka deyişle, Savaş Ailesi’nin ve Re-Pie Fonlarının, olumlu oyunun aranmasını gerektirecek çoğunluk koşulunun ortak kontrol şartını sağladığı değerlendirilir. Kurul, söz konusu işlemin ortak kontrolün hâlihazırda faal olan bir teşebbüs üzerinde tesis edilmesine yönelik olduğuna kanaat getirir ve işlemi 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (“2010/4 sayılı Tebliğ”) kapsamında devralma işlemi olarak nitelendirir.
Kurul, değerlendirmesi kapsamında Hızlıpara, Savaş Ailesi, Re-Pie ve Re-Pie’nin kontrol sahibi olduğu teşebbüslerin faaliyetlerini de inceler ve herhangi bir yatay veya dikey örtüşmenin mevcut olmadığını değerlendirerek bildirilen işleme izin verir.
Sonuç
Birleşme ve devralma işlemleri kapsamında, aile bağları, teşebbüslerin doğru şekilde belirlenmesinde ve kontrol değerlendirmesi yapılmasında belirleyici olabilmektedir. Nitekim, Kurul’un geçmiş kararları incelendiğinde, gerçek kişiler arasındaki ilişkilerin ekonomik bütünlük teşkil edip etmediğinin tespitinde en önemli kriterlerin aile bağları ve ekonomik çıkar birliği olduğu söylenebilecektir. Kurul’un yaklaşımı doğrultusunda, gerçek kişiler arasındaki ilişkiler bakımından kontrol kavramından ziyade, rekabet motivasyonunu ortadan kaldıran çıkar birliği kavramı öne çıkar. Ekonomik bağların nitelik ve nicelik olarak hangi yoğunlukta, aile bağlarının hangi derecede olması gerektiği gibi konular, her somut olayın özellikleri dikkate alınarak açıklığa kavuşturulacaktır. Bu konularda, Kurul’un yerleşik yaklaşımının benimsenmesi, işbu makalede ortaya konulan ve Kurul’un yakın tarihli Re-Pie/Hızlıpara kararında sıralanan adımların takip edilmesi faydalı olacaktır.
- Kurul’un 08.12.2022 tarihli ve 22-54/842-347 sayılı Re-Pie/Hızlıpara kararı.
- Kurul’un 07.08.2021 tarihli ve 01-39/391-100 sayılı Çimentaş kararı.
- Kurul’un 04.10.2002 tarihli ve 02-61/759-307 sayılı Parıltı/Sofra kararı.
- Kurul’un 08.11.2007 tarihli ve 07-85/1039-401 sayılı Misbis kararı.
- Kurul’un 09.01.2001 tarihli ve 01-03/10-3 sayılı Bilkom kararı.
- Kurul’un 31.03.2010 tarihli ve 10-27/393-146 sayılı Altıparmak Gıda kararı.
- Kurul’un 07.02.2008 tarihli ve 08-12/130-46 sayılı Gıdasa/MGS kararı.
Bu makalenin tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın bu makale kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz, yayımlanamaz, dağıtılamaz veya başka bir suretle yayılamaz. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın oluşturulan içerikler takip edilmekte olup, hak ihlalinin tespiti halinde yasal yollara başvurulacaktır.
Diğer İçerikler
İş gücü piyasalarındaki rekabet hukuku uygulamaları, teşebbüslerin ve IK birimlerinin iş yapış şekillerini önemli ölçüde etkiledi. Rekabet Kurulu’nun (“Kurul”) yakın dönem kararlarında iş gücü piyasalarındaki endişelerin derinleştiğini görmekle birlikte, yürütülen sektörel…
11 Şubat 2026 tarihli “Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’de Değişiklik Yapıldı” başlıklı makalemizde de aktardığımız üzere Türk birleşme ve devralma kontrolü rejimi, Şubat 2026’da Rekabet Kurulu’nun İznine…
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (“4054 sayılı Kanun”) 15. maddesi uyarınca Rekabet Kurulu (“Kurul”), görevlerini yerine getirebilmesi için gerekli gördüğü hâllerde teşebbüslerin işyerlerinde yerinde inceleme yapmaya yetkilidir. Bu kapsamda Kurul…
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 15. maddesi uyarınca Rekabet Kuruluna (Kurul) tanınan yerinde inceleme yetkisinin Anayasa’ya uygunluğu, bir kez daha Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) önüne taşındı. AYM, 17 Şubat 2026…
Birleşme ve devralma işlemleri, rekabet otoritelerinin yoğun şekilde denetlediği işlem türleri arasında yer alır. Kural olarak, rekabet otoriteleri yalnızca belirli ciro eşiklerini aşan ve kontrol değişikliği doğuran işlemleri birleşme kontrolüne tabi tutmakta; bu eşiklerin…
ABD Columbia Bölge Mahkemesi (“Mahkeme”), Federal Ticaret Komisyonu (“FTC”) ile Meta Platforms Inc. (“Meta”) arasındaki tekelleşme davasında (“Dava”) 18 Kasım 2025 kısa gerekçeli kararını (Memorandum Opinion) yayımladı. Davacı FTC, Meta’nın Instagram ve WhatsApp devralmaları yoluyla…
Son yıllarda rekabet hukukunun küresel çapta en gözde terimlerinin başında gelen çalışan ayartmama anlaşmaları, Rekabet Terimleri Sözlüğü’nde “bir teşebbüsün bir başka teşebbüsün çalışanlarına iş teklif etmemesine veya bu çalışanları işe almamasına ilişkin olarak doğrudan veya dolaylı şekilde yapılan...
Rekabet Kurulu (“Kurul”), teşebbüslerden bilgi talep etme konusunda geniş yetkilere sahiptir. Bu yetkinin hukuki dayanağını 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (“4054 sayılı Kanun”) 14. maddesi oluşturur. Anılan hüküm uyarınca Kurul, kanunla kendisine verilen görevleri yerine getirirken gerekli...
Dünyadaki rekabet otoriteleri, son yıllarda işgücü piyasasındaki rekabet ihlallerine giderek daha fazla odaklanmakta; bu kapsamda yeni düzenlemeler ve rehberler yayımlamaktadır. Buna örnek olarak, ABD Adalet Bakanlığı ile Federal Ticaret Komisyonu’nun ortak rehberi, Japonya Adil Ticaret Komisyonu’nun...
Genel Veri Koruma Tüzüğü’nün (General Data Protection Regulation, “GDPR”) 8. bölümü, ilgili kişilerin GDPR kapsamındaki haklarının ihlal edilmesi durumunda başvurabilecekleri hukuki yolları düzenler. Bu kapsamda öncelikle her ilgili kişi; yerleşik oldukları, çalıştıkları veya ihlalin gerçekleştiği iddia edilen...
Birleşme ve devralma işlemleri, pazardaki rekabet yapısının şekillenmesinde kritik bir rol oynar. Bu tür işlemler, ürün ve hizmetlerin daha düşük fiyatlarla sunulabilmesi, yeni ürün ve teknolojilerin geliştirilmesi ve kalite artışı gibi olumlu sonuçlar doğurabilse de pazarın yoğunlaşmasına yol açarak etkin rekabetin...
Teknolojik gelişmeler ve beraberinde getirdiği teknolojik imkânlar, piyasa aktörlerinin rekabet edebilirliğine katkı sunmada şüphesiz önemli rol oynuyor. Bu anlamda teşebbüsler tarafından kamuya açık fiyatlarının takip edilmesi ve teşebbüsün kendi fiyatlandırmalarına optimize edilmesini sağlayan fiyatlandırma...
15 Şubat 2009 tarihli ve 27142 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (“Eski Ceza Yönetmeliği”) yürürlükten kaldırıldı. Rekabet Kurulu’nun...
Rekabet Kurulu (“Kurul”), son yıllarda perakende sektöründeki teşebbüslerin faaliyetlerini dikkatle takip ediyor. Perakende sektöründeki yatay ihlaller, Kurul’un rekor idari para cezaları ile birlikte kamuoyunda oldukça ses getirdi. Yeniden satış fiyatının belirlenmesi (“YSFB”) ile bölge ve müşteri kısıtlamaları gibi dikey...
Yakın dönem itibarıyla birçok otomobil üreticisi, karbon emisyonlarını azaltma hedeflerini duyurmuş, pek çok marka, üretim süreçlerinden araçların kullanım ömrüne kadar sıfır karbon hedefleri belirlemiştir. Elektrikli araçların, fosil yakıtlı otomobillere kıyasla üretim aşamasında çok daha fazla karbon ayak izi ortaya...
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (“4054 sayılı Kanun”) 15. maddesi uyarınca Rekabet Kurulu (“Kurul”), kendisine verilen görevleri yerine getirirken gerekli gördüğü hallerde, teşebbüslerde yerinde inceleme gerçekleştirebilir. Yerinde inceleme esnasında Kurul, teşebbüslerin fiziki ve elektronik...
İşgücü piyasalarındaki teşebbüsler arası anlaşma ve bilgi değişimleri son dönemde Rekabet Kurumu (“Kurum”) tarafından açılan çeşitli önaraştırma ve soruşturmalarda incelenmekteydi. Bazı teşebbüslerin idari para cezalarına muhatap olduğu bu soruşturmalar sonrasında ise, konuya ilişkin bir Kılavuz...
Ekol Lojistik A.Ş.’nin (Ekol) kara yolu ile uluslararası taşımacılık faaliyetlerini kapsayan iş kolunun, DFDS A/S (DFDS) tarafından devralınması işlemine Rekabet Kurulu (Kurul) tarafından izin verilen karar, rekabet hukuku gündeminde son dönemde en çok dikkat çeken işlemlerden biri olarak öne çıkmıştır...
Rekabet Kurulu (“Kurul”), teşebbüslerden bilgi talep etmek konusunda geniş yetkilere sahiptir. Kurul’un bilgi isteme yetkisinin dayanağı 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (“4054 sayılı Kanun”) 14. maddesidir. İlgili hüküm uyarınca Kurul, 4054 sayılı Kanun’un kendisine verdiği görevleri yerine...
Doğuş Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş.’nin (Doğuş) yetkili satıcı ve bayilerine, satış ve satış sonrası hizmetlerde istihdam edilen personele uygulanmak üzere baz ücret tavsiye edilmesi uygulamasına muafiyet verilmesi için Rekabet Kurumu’na başvuruda bulunulmuştu...
Instagram’a, 02.08.2024 tarihinden itibaren Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından re’sen erişim engeli getirildi. 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Yasası’nın 8. Maddesi uyarınca BTK’nın re’sen erişimin...
Bilindiği üzere, işveren teşebbüsler arasında çalışanlarına yönelik olarak yapılan ücret belirleme ve çalışan ayartmama anlaşmaları ile rekabete duyarlı bilgi paylaşımları, Rekabet Kurumu da ("Rekabet Kurumu") dâhil olmak üzere, tüm dünyada rekabet otoritelerinin incelemesi altındadır...
Otomotiv sektörü, dünyanın en büyük yatırımlarının yapıldığı sektörler arasında yer alır. Rekabet Kurulu’nun da (“Kurul”) yıllar içerisinde otomotiv sektörü ile yakından ilgilendiği, bu alanda çeşitli incelemeler ve çalışmalar yürüttüğü gözlenir...
Dijital platformların veri toplama ve işleme faaliyetleri kaynaklı rekabet endişelerine yönelik rekabet otoriteleri tarafından yürütülen incelemeler ve sonucunda uygulanan ağır yaptırımlar yoluna hız kesmeden devam ediyor...
Türkiye'deki startup ekosistemi son yıllarda önemli bir büyüme göstermektedir. 2023'ün son çeyreğinde 81 girişim, toplamda yaklaşık 60 milyon dolar yatırım aldı. 2022-2023 üçüncü çeyrek dönemleri karşılaştırıldığında ise yatırım sayıları benzer seviyelerde kalsa da yatırım miktarları düşüş gösterdi...
Topla-dağıt (hub and spoke) karteli, 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (“4054 sayılı Kanun”) kapsamında açıkça tanımlanmayan ve düzenlenmeyen bir ihlal türüdür. Topla-dağıt kartelinin unsurları bakımından yabancı rekabet otoritelerinin, özellikle Birleşik Krallık Rekabet ve Piyasalar...
Rekabet Kurulu (“Kurul”), Sunny Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (“Sunny”) hakkında verdiği kararla yeniden satış fiyatının tespitine yönelik kararlar dizisine bir yenisini daha ekledi. Kurul kararda Sunny’nin sağlayıcısı olduğu tüketici elektroniği ve küçük ev aletlerine yönelik yeniden satıcıların satış fiyatlarına müdahale...
Rekabet Kurumu’nun (“Kurum”) son dönemlerde hızlı tüketim malları, işgücü ve emek piyasası, ilaç ve çimento gibi son derece çeşitli sektörleri mercek altına aldığı görülmektedir. Rekabet Kurulu’nun (“Kurul”) Ekim ayında yayınlanan gerekçeli kararları incelendiğinde ise kozmetik sektöründe de yeniden satış...
Jules Verne, “Yeryüzünde her şeyin ömrü sınırlıdır, ilelebet var olacak bir şey insan elinden çıkamaz” der. Belki de değişim hepimizin hayatında değişmeyen tek kavram. İnsanlık iki büyük dünya savaşına ve sayısız kriz dönemine rağmen son yüzyılda büyük bir değişim ve dönüşüm içinde. Artık daha hızlı arabalar ve...
Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği’nin (“FIFA”) 16 Aralık 2022 tarihinde gerçekleştirilen toplantısında, FIFA Konseyi tarafından FIFA Futbol Menajerliği Talimatı (“Talimat”) onaylanmıştır. Bu Talimat’ta futbol menajerlerinin hak kazandıkları ücrete üst sınır getirilmesi, lisans koşullarına sınav zorunluluğunun...
Yeniden satış fiyatının belirlenmesi ihlali, son zamanlarda revize edilen AB Dikey Grup Muafiyet Yönetmeliği (VBER) kapsamında hala açık ve ağır (hardcore) bir kısıtlama olarak kabul edilmekte olup, bu da söz konusu ihlal türünün diğer bazı dikey anlaşma türlerinin aksine TFEU (Avrupa Birliği’nin İşleyişi Hakkında Anlaşma)...